Ежелгі римдіктер мен гректер иммунитеті мықты адамды «аурудан азат» деп санаған. Себебі оба мен шешек сияқты қауіпті эпидемия кезінде бәрі бірдей ауырмаған.
2002 жылдан бастап, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) бастамасымен, әр жылы 1 наурыз – Дүниежүзілік иммунитет күні болып аталады.
Көктемнің алғашқы күні таңдалған, себебі иммундық жүйенің әлсіреуімен байланысты мәселелер көктемде айқын көрінеді.
Иммунитет – организмнің вирустар, бактериялар және басқа зиянды факторлардан қорғану қабілеті. Иммунитет адамға туғаннан бері беріледі, бірақ оның тиімділігі тек тұқым қуалауға байланысты емес. Дұрыс тамақтану мен салауатты өмір салты иммундық жүйенің жақсы жұмыс істеуіне көмектеседі.
Иммундық жүйе – организмді инфекциялар мен токсиндерден қорғайтын жасушалар мен ақуыздардың жиынтығы. Ол сондай-ақ қатерлі жасушалардың пайда болуын бақылайды, оларды уақытында анықтап, жояды.
Иммундық жүйеге: лимфа түйіндері, бадамша бездер, тимус (без), сүйек миы және көкбауыр жатады.
Қызықты факт: иммундық жасушалардың 80%-ы ішекте орналасқан!
Иммунитеттің жартысы өмір салтына байланысты. Мұны әлсіретуі мүмкін факторлар:
• тұрақты стресс;
• зиянды әдеттер;
• дұрыс емес тамақтану (аштық, асыра тамақтану);
• витаминдер мен минералдардың жетіспеушілігі;
• күшті физикалық жүктемелер;
• жарақаттар, күйіктер, операциялар;
• ластанған ауа;
• дәрігердің тағайындауынсыз жиі дәрі қабылдау.
ДДҰ мәліметтері бойынша, адамдардың тек 10%-ында мықты иммунитет бар, ол олардың аурудан қорғануына кепіл береді. Тағы 10%-ында туа біткен иммунодефицит бар және олар жиі ауырады. Ал қалған 80%-ында иммунитет өмір салты мен өмір сүру жағдайына байланысты.
Клиникалық иммунологтар ассоциациясының мәліметіне сәйкес, әр түрлі елдерде 8–15% адамдарда иммундық жүйенің бұзылыстары кездеседі. Олар бала кезінде, жастық шақта немесе тіпті ересек жасында көрінуі мүмкін.
Дүниежүзілік иммунитет күні – салауатты өмір салтының маңыздылығын тағы бір мәрте көрсету мүмкіндігі. Уақытты дұрыс бөліп, жұмыс пен демалысты теңестіру маңызды.
Иммундық жүйенің дұрыс жұмыс істеуі үшін негізгі ұсыныстар:
1. Толыққанды тамақтан. Организмге барлық пайдалы заттар қажет, әсіресе ақуыз – ол иммундық жасушаларды жасауға көмектеседі.
2. Жақсы ұйықта. Ұйқы кезінде иммундық жүйе жаңарып, мықты болады.
3. Стрессті азайтып, позитивті бол. Иммунитет, жүйке және гормондар байланысты, сондықтан тыныштық пен жақсы эмоциялар саулығыңа әсер етеді.
4. Қозғалыс жасап, таза ауада серуенде. Жақсы қан айналымы иммундық жасушалардың қауіптерге тез күресуіне көмектеседі.
5. Ауруларды уақытында емде. Инфекцияларды создырма, созылмалы ауруларды бақылауда ұста.
Егер жиі әлсіздік, шаршау, ұйқышылдық, бас аурулары сезінсеңіз – дәрігерге барыңыз. CHECK-UP өткізіп, өзіңізге көңіл бөліп, иммунитетті нығайтыңыз!
Иммунитеттің әлсіреуіне әсер ететін факторлар:
1. Нашар экология – ластанған ауа, су, тағамдағы химиялық заттар.
2. Зиянды әдеттер – темекі, алкоголь, есірткі.
3. Өмір салты:
• Дұрыс тамақтанбау, витамин жетіспеушілігі.
• Мәңгілік диеталар және аштық.
• Аз қозғалыс.
• Созылмалы стресс.
• Ұйқы жетіспеушілігі және шамадан тыс жұмыс.
4. Дәрігер бақылаусыз антибиотиктерді жиі қабылдау. Неміс ғалымдарының зерттеуі көрсеткендей, дұрыс тағайындалған антибиотиктер де иммунитетті 50–75% төмендетеді.
5. Бактериялар мен вирустардың шабуылы. Бүгін көптеген микроорганизмдер агрессивті болды – мысалы, кәдімгі ас үй губкасында 320 миллион бактерия өмір сүреді! Иммунитет болмаса, бұл ауруға әкелетін еді.
Стресс – иммунитеттің басты жауларының бірі. Бірақ әр стресс зиянды емес. Кішкене уақытша сілкіністер организмнің қорғанысын күшейте алады. Ал ұзақ және бақылаусыз стресс керісінше әсер етеді – иммундық жүйені әлсіретіп, организмді ауруға осал етеді.
Белгілі ғалым, Нобель сыйлығының лауреаты Ганс Селье дәлелдеген: адам эмоцияларын басқаруды білмесе, иммунитет зардап шегеді. Соңғы зерттеулер көрсеткендей, позитивті ойлау және негативті қабылдамау ауру қаупін төмендетіп, өмірді ұзартуға көмектеседі. Сондықтан иммунитетті нығайту үшін тамақтану мен ұйықтаудан бөлек ішкі жағдайыңа да көңіл бөл. Стресспен күресудің өз тәсілін тап – спорт, шығармашылық, серуен немесе гаджетсіз демалыс.
Салауатты иммунитет – тек аурудан қорғаныс емес, сонымен қатар энергия, жақсы көңіл-күй және ұзақ өмір кепілі. Өзіңізге қамқор болыңыз!
ДМТ
